สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งมีแนวคิดที่จะปรับปรุงการเลือกตั้งให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ซึ่งวิธีการเลือกตั้งในปัจจุบันต้องใช้เวลาและขั้นตอนที่ยุ่งยาก ซ้ำซ้อน โดยเฉพาะ การนับคะแนน
มีการร้องเรียนว่ามาตรฐานในการวินิฉัยบัตรแตกต่างกัน จึงได้มีการศึกษาความเหมาะสมและความ
เป็นไปได้ในการนำระบบการเลือกตั้งอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ จึงได้ร่วมกับบริษัทวิทยุการบิน
แห่งประเทศไทย จำกัด ทำการศึกษาวิจัย และพัฒนาเครื่องลงคะแนนเลือกตั้งขึ้นมา โดยได้พัฒนา
และปรับปรุงจนถึงรุ่นที่ 3 และได้มีการสร้างเครื่องต้นแบบ
เครื่องลงคะแนนเลือกตั้งต้นแบบรุ่นที่ 1 (TVM-A1)
คุณลักษณะเด่น คือ
- สามารถรองรับการลงคะแนนแบบหนึ่งคนหนึ่งเบอร์ (First past the post)
- ให้เครื่องลงคะแนนเลือกตั้งมีความคล้ายคลึงกับบัตรเลือกตั้งและหีบบัตรเพื่อ
ให้ประชาชนเกิดความคุ้นเคยและยอมรับได้ง่าย โดยแบ่งเป็น
- เครื่องรวมคะแนน แทน หีบบัตรเลือกตั้ง จำนวน 1 เครื่อง
- เครื่องลงคะแนน แทน บัตรเลือกตั้ง จำนวน 4 เครื่อง
(สำหรับ 4 คูหา)
- หากต้องการงดออกเสียง สามารถกดปุ่ม “ไม่ประสงค์ลงคะแนน”
- มีอักษรเบรลล์สำหรับผู้พิการทางสายตา
- มีปุ่มอนุญาตการลงคะแนน โดยผู้มาใช้สิทธิจะสามารถลงคะแนนได้ต่อเมื่อได้รับ
การตรวจสอบสิทธิ และได้รับการอนุญาตจากกรรมการโดยการกดปุ่มอนุญาต
ลงคะแนน
- แบตเตอร์รี่สามารถรองรับการทำงานได้ 12 ชม.
- เมื่อการลงคะแนนเสร็จสิ้นสามารถประกาศผลการเลือกตั้งได้ทันที
เครื่องลงคะแนนเลือกตั้งต้นแบบรุ่นที่ 2 (TVM-A2)
จากผลการทดสอบการใช้งานเครื่องต้นแบบ รุ่นที่ 1 ในห้องทดลอง และผลจากการสาธิตและ
ประชาสัมพันธ์ คณะทำงานได้รับข้อเสนอแนะและความคิดเห็นจากผู้ใช้งาน ในเรื่องความไม่เหมาะสมในการกดปุ่มอนุญาตการลงคะแนน ซึ่งทำให้เกิดความสับสนกับกรรมการผู้ควบคุมสำหรับการเลือกตั้งที่ยาวนาน คณะทำงานจึง
ได้ออกแบบปรับปรุงจากรุ่นแรก โดยมีคุณลักษณะเด่นเพิ่มเติมคือ
- เปลี่ยนระบบการกดปุ่มอนุญาตการลงคะแนนเป็นระบบการหน่วงเวลา
อัตโนมัติเพื่ออนุญาตการลงคะแนน (Time Delay)
- มีระบบเสียงพูดแนะนำการลงคะแนนสำหรับผู้มาใช้สิทธิในทุกขั้นตอน
- มีเครื่องพิมพ์บันทึกคะแนนเพื่อเป็นหลักฐานยืนยันในกรณีที่มีข้อสงสัย
บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด ได้ส่งมอบเครื่องลงคะแนนเลือกตั้ง
ต้นแบบรุ่นที่ 2 นี้ ให้กับ กกต. เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2546 และได้ร่วมกับ กกต.
ในการประชาสัมพันธ์เครื่องลงคะแนนเลือกตั้งผ่านสื่อต่างๆ อาทิ รายการเลือกตั้ง
พลังประชาชนทางสถานีโทรทัศน์ ช่อง11, รายการครอบจักรวาล ทาง ททบ. 5,
การสัมภาษณ์สดผ่านรายการสถานีวิทยุกรมประชาสัมพันธ์ และรัฐสภาเป็นต้น
เครื่องลงคะแนนเลือกตั้งต้นแบบรุ่นที่ 3 (TVM-A3)
ภายหลังจากที่ได้รวบรวมข้อมูลในการนำเครื่องลงคะแนนเลือกตั้งรุ่นที่ 2 ออกจัดสาธิต
และประชาสัมพันธ์ให้กับประชาชนทั่วไป คณะทำงานจึงได้พัฒนาเครื่องลงคะแนน
เลือกตั้งต้นแบบรุ่นที่ 3 เพื่อให้สามารถรองรับการเลือกตั้งทั้งในระดับชาติและในระดับ
ท้องถิ่น กล่าวคือ สามารถรองรับการเลือกตั้ง ทั้งประเภท หนึ่งคนหนึ่งเบอร์ (First past
the post) และ แบบหนึ่งคนหลายเบอร์ (Block Votes) ได้ในคราวเดียวกัน โดยได้
ผลิตเครื่องต้นแบบรุ่นที่ 3 จำนวน 100 ชุด เพื่อนำออกสาธิตและเผยแพร่ให้กับ
ประชาชนทั่วประเทศโดยมีคุณลักษณะพิเศษเพิ่มขึ้นดังนี้
- รองรับการลงคะแนนได้ถึง 2 ประเภทพร้อม ๆ กันสำหรับการเลือกตั้งใน
แต่ละครั้ง เช่น การเลือกตั้ง สส. แบบแบ่งเขต และการเลือกตั้ง สส. แบบ
บัญชีรายชื่อ
- กำหนดรูปแบบการลงคะแนนได้ทั้ง แบบหนึ่งคนหนึ่งเบอร์ (First past the
post) และแบบหนึ่งคนหลายเบอร์ (Multiple Votes)
- มีนาฬิกาบอกเวลาการลงคะแนน
- สามารถรายงานผลการลงคะแนนได้ทันทีทั้ง 2 ประเภท เมื่อปิดการเลือกตั้ง
- สามารถทดสอบการลงคะแนนก่อนการเปิดคูหา
- มีเครื่องพิมพ์เก็บคะแนนเพื่อเป็นหลักฐานยืนยัน ในกรณีที่มีข้อข้องใจ
องค์ประกอบของเครื่องลงคะแนนเลือกตั้งรุ่นที่ 3 จะมีอยู่ด้วยกัน 2 ส่วน
1. ส่วนที่เรียกว่า เครื่องรวมคะแนน (CU) ทำหน้าที่แทนหีบบัตรเลือกตั้ง
2. ส่วนที่เรียกว่า เครื่องกดคะแนน (BU) ทำหน้าที่แทนบัตรเลือกตั้ง มีแถบอักษรเบลล
์
สำหรับผู้พิการทางสายตา มีปุ่มไม่ประสงค์ลงคะแนน
ขั้นตอนการใช้งานเครื่องลงคะแนนเลือกตั้งรุ่นที่ 3
1. กำหนดรูปแบบการลงคะแนน คือ กำหนดว่าการลงคะแนนเป็นแบบ 1 หมายเลข
หรือแบบหลายหมายเลข เมื่อกำหนดรูปแบบแล้ว กดปุ่ม ทดสอบ
2. การทดสอบการลงคะแนน ทดสอบว่าสามารถลงคะแนนได้ตามที่กำหนด ก่อนเริ่ม
ใช้งาน เมื่อทดสอบเรียบร้อยแล้ว กดปุ่ม เปิดคูหา
3. การเปิดคูหา สามารถลงคะแนนได้ตั้งแต่เวลา 08.00-15.00 น. การลงคะแนน
ให้กดหมายเลขที่ต้องการเลือก แล้วกดปุ่มกากบาทด้านล่าง เพื่อยืนยันการลงคะแนน หรือ
ถ้าไม่ต้องการลงคะแนน ก็กดปุ่มไม่ประสงค์ลงคะแนน แล้วกดปุ่มกากบาทด้านล่าง
เพื่อยืนยันการลงคะแนน
4. การปิดคูหา เมื่อถึงเวลาปิดคูหา กดปุ่ม ปิดคูหา และรายงานผลสรุปการลงคะแนน
เครื่องจะทำการพิมพ์รายงานผลคะแนนสรุปของแต่ละหมายเลขให้ทราบทันทีที่กดปุ่ม
ปิดคูหา
